อุตสาหกรรมอนิเมะญี่ปุ่นสร้างรายได้มหาศาลทั่วโลก แต่แอนิเมเตอร์ผู้สร้างสรรค์ผลงานกลับมีรายได้ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศ ปัญหานี้ฝังรากลึกมาตั้งแต่ยุคเริ่มต้นและยังคงเป็นอุปสรรคใหญ่
สถิติรายได้ที่สะเทือนใจ
แอนิเมเตอร์หน้าใหม่ (อายุ 20-24 ปี) มีรายได้เฉลี่ยปีละ 1.97-2.63 ล้านเยน (ราว 450,000-600,000 บาท) ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยชาติ 20% ชั่วโมงละ 600-800 เยน (ราว 140-190 บาท) ซึ่งต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำในโตเกียว และกว่า 40-45% มีรายได้ต่ำกว่า 2.4 ล้านเยนต่อปี
แม้ระดับกลาง (3-8 ปี) ก็ได้แค่ 25,000-35,000 ดอลลาร์ส (ราว 850,000-1.2 ล้านบาท)
| ระดับแอนิเมเตอร์ | ประสบการณ์ | รายได้เฉลี่ยต่อปี (เยน) |
|---|---|---|
| Douga (In-betweener) | 0-3 ปี | 1.5-2.5 ล้าน |
| Genga (Key Animator) | 3-8 ปี | 3.5-5 ล้าน |
| ผู้กำกับ/ซูเปอร์ไวเซอร์ | 8+ ปี | 6-12 ล้าน |
ระบบคณะกรรมการผลิต
ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่า สตูดิโอไม่ได้ผลิตเอง ส่วนใหญ่มีการรวมกลุ่มหลายบริษัทเพื่อหาเงินทุนก้อนหนึ่ง ค่อยส่งให้สตูดิโอไปดำเนินการต่อ
ระบบนี้หลายบริษัท (ทีวี สื่อ แบรนด์ของเล่น) ร่วมทุนเพื่อกระจายความเสี่ยง แต่กำไรส่วนใหญ่ไหลไปหานักลงทุนใหญ่ ไม่ถึงสตูดิโอและแอนิเมเตอร์ งบผลิตต่อตอนจำกัด ต่อให้กำไรก็ไหลเข้ากลุ่มกรรมการผลิตเป็นหลัก แม้ฮิตก็ไม่เพิ่มค่าจ้างให้ แต่หากขาดทุนทางสตูดิโอก็ไม่ต้องรับภาระเอง
ทั้งนี้ ส่วนใหญ่ที่มีข่าวสตูดิโอปิดตัวไปเพราะปัญหาการบริหารเงินภายในเอง แต่การสร้างผลงานไม่ดังต่อเนื่อง ตามกำลังทรัพย์ที่น้อย ก็ทำให้ไม่ค่อยได้งานดีๆ จนปิดตัวได้เช่นกัน
ปัญหาโครงสร้างอุตสาหกรรม
- สตูดิโอแข่งกันเสนอราคาต่ำเพื่อได้งาน ส่งผลให้ค่าจ้างถูกลด
- ระบบจ่ายตามผลงาน หน้าใหม่ทำช้า ได้เดือนละไม่ถึง 1 แสนเยน (ถือว่าน้อยกว่าพนักงานเงินเดือนในญี่ปุ่น)
- ขาดสหภาพแรงงาน แอนิเมเตอร์ส่วนใหญ่เป็นฟรีแลนซ์ ไม่มีอำนาจต่อรอง
- ต้นทุนชีวิตสูงในโตเกียว แต่รายได้ไม่พอ
ไปทำงานอื่นอาจจะรายได้ดีกว่า
วัฒนธรรมและประเพณีเก่าแก่
ตั้งแต่ยุค Astro Boy (1963) Osamu Tezuka จ่ายน้อยเพราะงบจำกัด แต่ยังสามารถสร้างผลงานที่ดีในยุคนนั้นได้ ทำให้การสร้างวัฒนธรรม “ทำงานหนัก ทนเอา” ทำด้วยแรงใจเกิดในหลายสตูดิโอ
ทางแก้ไขในอนาคต
มีการสำรวจและรณรงค์จาก Japan Animation Creators Association (JAniCA) เพื่อเพิ่มค่าแรงขั้นต่ำให้วงการแอนิเมเตอร์ญี่ปุ่น
สตูดิโอที่จ่ายดีก็มีบ้าง อย่าง Kyoto Animation ทำได้เพราะทำกำไรเองจากนิยายและสินค้า และเป็นแนวทางของหลายสตูดิโออิสระ
สตรีมมิ่งต่างชาติอาจช่วยบ้างในอนาคต และมีการพูดคุยถึงการพัฒนาความเป็นอยู่ของแอนิเมเตอร์ ซึ่งอาจช่วยเพิ่มศักยภาพให้สามารถทำงานได้ดีขึ้น
